Bạn có bao giờ xem một loại hình sân khấu mà trong đó các diễn viên luôn phải vẽ “vằn vện” lên mặt? Hihi, bạn đang xem tuồng (hay còn gọi là hát bội) đấy! Và các sắc màu được hóa trang trên mặt diễn viên chính là một nét độc đáo của nghệ thuật này, được gọi là mặt nạ tuồng.

Thời xa xưa, nghệ sĩ tuồng đã phải đeo mặt nạ lên sân khấu cơ. Bởi đặc trưng của nghệ thuật tuồng là tính khoa trương, ước lệ nên phải có những mặt nạ cho từng dạng nhân vật để làm rõ thêm tính cách, đặc điểm của nhân vật đó. Hiện nay thì nghệ sĩ tuồng không còn phải “đeo” mặt nạ nữa mà vẽ trực tiếp (hóa trang) lên mặt luôn. Ui, không phải muốn vẽ gì lên mặt thì vẽ đâu nhé! Sẽ có những “chuẩn”, những quy ước bất di bất dịch cho các màu sắc, đường nét được hóa trang trên khuôn mặt tùy theo các dạng nhân vật khác nhau.

Bạn hãy để ý các màu sắc trên khuôn mặt của người diễn viên nha!

Mặt đỏ: anh hùng, trung thần, võ tướng.
Mặt đen: người chất phác, bộc trực, nóng nảy nhưng trung thực, ngay thẳng.
Mặt trắng: nịnh thần, thái sư.
Mặt trắng mốc: phản diện (gian thần, xu nịnh).
Mặt xanh: người mưu mô xảo quyệt hoặc yêu ma.

Đấy! Giờ thì không cần xem hết nội dung vở tuồng đâu nhỉ? Chỉ cần khi các diễn viên bước ra với gương mặt nào thì bạn sẽ biết ngay nhân vật đó thuộc vai chính diện, phản diện hay yêu ma, ác quỷ rồi hen.

Đấy là màu sắc, còn các họa tiết trên khi vẽ có phải tuân theo nguyên tắc nào không? Có đấy! Trong hóa trang, người diễn viên tuồng đặc biệt chú trọng thể hiện đôi mắt và chân mày. Những vòng vẽ quanh mắt cũng có rất nhiều ý nghĩa: tròng trứng (vẽ như cái trứng màu trắng vòng quanh mắt á) là con nhà tướng; tròng mỏ (được vẽ như đầu hai con chim, tạo thành hình khối rất mĩ mãn và cầu kỳ) là người ngay thẳng, chính trực, phò vua diệt loạn; trên trán có vẽ một con mắt là người có huệ nhãn, nhìn xa biết rộng…

Và một điểm ấn tượng trên khuôn mặt hóa trang đó là lông mày. Để thể hiện người hiền thì vẽ chân mày đơn giản; người đắc ý thì vẽ lông mày như bay, như múa;  người có tánh nóng nảy, sôi nổi, thay đổi không ngừng thì vẽ lông mày dựng đứng lên; người hay sầu muộn thì vẽ lông mày ra vẻ cau có, nếu là vua thì lông mày như rồng đang uốn lượn, kéo dài từ đuôi mắt bên này đến đuôi mắt bên kia…

Trong tuồng, những nghệ sĩ đóng vai nam được gọi là kép, những nghệ sĩ đóng vai nữ thường được gọi là đào. Trong kép lại có kép văn (vai quan văn, nho sinh…), kép võ (vai quan võ), kép nịnh (vai gian thần, kẻ nịnh)… Trong đào lại có đào thương (vai người con gái tình cảnh éo le, chịu nhiều nỗi khổ), đào độc (vai kẻ ác), đào võ (vai nữ tướng)… Nhiều dạng vai là thế nhưng khi một nghệ sĩ đảm nhiệm loại vai nào thì phải nắm rõ những nguyên tắc ước lệ trong nghệ thuật vẽ mặt nạ tuồng của loại vai ấy mà hóa trang khuôn mặt mình cho đúng. Và thường là nghệ sĩ tuồng phải kiêm luôn… họa sĩ hóa trang đó bạn (chứ đâu có người hóa trang riêng đâu mà, hic).

Tuồng là một loại hình sân khấu dân gian rất kén người nghe, nhưng nhiều người lại tìm đến tuồng, hiểu về tuồng bởi  họ yêu thích nghệ thuật vẽ mặt nạ tuồng đấy! Còn bạn thì sao nào?

Hãy đón xem Thần Đồng Mỹ Thuật 26: Gánh hát như ý để biết thêm về Nét đẹp của Mặt nạ tuồng.

Tags

 

0 Comments

You can be the first one to leave a comment.

Leave a Comment

 




 

In an effort to prevent automatic filling, you should perform a task displayed below.